Ranking macht en invloed
Machtsbewust samenwerken met behulp van deep democracy
Rene de Haan

Machtsbewust samenwerken met behulp van deep democracy

Voor veel samenwerkingsverbanden is het een uitdaging om samen "bij machte" te komen om de gezamenlijk ervaren taak zo optimaal mogelijk tot uitvoering te brengen. Samenwerken, zonder jezelf in te leveren of juist overal tegen in te gaan, hoe doe je dat? Kortom gehecht aan de taak, aan elkaar en authentiek en autonoom tegelijk!

Groepsdynamisch proces
Er is sprake van een groep, team of organisatie (systeem) als mensen met elkaar zijn verbonden door een gezamenlijk ervaren taak en een gezamenlijk ervaren leiderschap. Deze systemen zijn vaak complexe menselijke structuren waarin een wirwar van factoren een belangrijke rol spelen. Denk daarbij aan de verschillende gevoelens, gedachten, emoties, macht, onmacht, conflicten, visie en tal van andere psychologische aspecten. Bij de ontwikkeling van deze systemen of samenwerkingsverbanden komen grote krachten vrij. Mensen zijn van nature sociale wezens en werken en leven in systemen. Ze beïnvloeden het systeem en ze worden zelf beïnvloed door het systeem. Zo is er altijd een voortdurende wisselwerking tussen individu en groep of tussen groepen onderling. De uitdaging is om gehecht te werken aan de gezamenlijk ervaren taak en tegelijkertijd ook op authentieke wijze de eigen autonomie ontwikkelen om optimaal bij te kunnen dragen. In deze wisselwerking kan zowel het individu als de groep tot wasdom komen en haar potentie gebruiken om de gezamenlijk ervaren taak te verwezenlijken.

Primaire taak
Belangrijk is dat de primaire gezamenlijk ervaren taak van het systeem helder is en het antwoord is op de onderliggende gedeelde behoefte van de leden, van een organisatie, van een systeem of een behoefte in de maatschappij. Met de energie van de leden wil je iets waar maken en betekenen in de maatschappij dat waarde heeft. Pas dan ben je ook bereid om jouw potentiële energie in te zetten voor het “bij machte” komen van het totale systeem. Je maakt je vrijwillig ondergeschikt aan de primaire gezamenlijk ervaren taak omdat daardoor belangrijke behoeftes bevredigd worden. Horizontale autoriteit noemen we dat. Dat is heel wat anders dan jezelf uitleveren en machteloos worden. 

Macht
Voor veel mensen is macht een vies woord. Het wordt vaak verbonden met overheersen van de ander. In gezondheid heeft macht echter de betekenis “bij machte zijn” : De kracht en de kwaliteit hebben om gestelde doelen te bereiken die nodig zijn om de gezamenlijk ervaren taak waar te maken. Dat is een machtige ervaring, die we steeds opnieuw nodig hebben om het vertrouwen te winnen voor het aangaan van nieuwe uitdagingen. Door onze macht te ontwikkelen, worden we ook machtig t.a.v. ons eigen (werkzame) leven. Steeds meer leren we, binnen de beperkingen die de omgeving biedt, ons leven zo veel als mogelijk in te richten zoals wij dat verlangen. Zo leven we in autonomie. Zo ontwikkelen we ook een machtsverhouding ten aanzien van mensen en groepen om ons heen. We ervaren de eigen macht en ontmoeten de macht van de ander. Zo leren we voor onszelf opkomen en rekening houden met elkaar, autonoom en verbonden tegelijkertijd.

Ervaring van onmacht
Ervaring van onmacht is vaak onverdraaglijk. Het betekent in eerste instantie dat je aan de ander bent overgeleverd, niet in staat je situatie te beïnvloeden. Dat roept heftige gevoelens, en al dan niet zichtbare, weerstand op. In deep democracy noemen we dat de "sabotagelijn". Als gevoelens, gedachten, meningen en behoeften gemarginaliseerd worden door bijvoorbeeld autocratische besluitvorming, betaal je daar de prijs voor in de vorm van weerstand die herkenbaar wordt in de hiervoor genoemde sabotagelijn. Mensen willen zich gehoord, gezien en gevoeld voelen. Ze willen invloed uit kunnen oefenen op zaken die hun behoeftes raken. 

Machtsbewustzijn
Alle mensen hebben behoefte aan macht om het eigen bestaan vorm te geven en de omgeving te beïnvloeden zodat dat mogelijk wordt. Juist omdat het vaak een vies woord is (associatie met onmacht) ziet men ook niet meer hoe alle sociale machtsmiddelen gebruikt worden om die invloed aan te wenden. Daarnaast geeft macht ook privileges, die als je ze eenmaal hebt, voor jouw normaal zijn geworden. Men ervaart vooral de manier waarop de ander met macht omgaat. Zo ligt de slechtheid bij de ander die machtsmiddelen tegen ons inzet. Daarmee geven we onszelf het excuus om ons eigen machtshandelen te versterken.

Macht te kwade gebruiken
Als macht negatief gebruikt wordt ontstaan er machtsspelletjes die veel taakgerichte energie weghalen. Men vervalt in herhalende patronen van vruchteloze machtsstrijd. Er is verlies van autonomie, hetzij door het inleveren van jezelf uit machteloosheid of juist rebellie uit verzet.

Macht ten goede gebruiken
Als macht echter bewust en op een optimale manier gehanteert wordt stimuleren mensen elkaar tot een steeds groter bijdrage aan het bereiken van doelen ten behoeve van de gezamenlijk ervaren taak. Door deze manier van omgaan met macht kan iedereen op authentieke wijze bijdrage zonder zichzelf in te leveren of te vervallen in verzet. Daardoor wordt iedereen gestimuleerd tot werkelijk autonoom bijdragen aan het geheel.  

 Deep democracy
In onze opleiding "Deep Democracy" zoals die ontwikkeld is door Arnold Mindell en later ook door Myrna Lewis bieden we handvatten om op een andere manier te kijken naar groepsdynamica en de ontwikkeling van het potentieel van groepen mensen die samen iets mogelijk willen maken (gezamenlijk ervaren taak) Kern van dit werk is het goed kunnen omgaan met diversiteit en macht ten bate van de gezonde ontwikkeling van de groep. Marginaliseren roept weerstand en mogelijk ook onmachtservaringen op. Macht heeft zoals eerder gezegd vaak een negatieve connotatie. Vaak komt dat omdat mensen dat relateren aan eigen onmachtservaringen die moeilijk te vergdragen zijn. Maar macht is een zeer bruikbare kracht of energie als deze ten goede ingezet wordt voor de ontwikkeling van de groep.

Elke groep kan groeien door spanningsverschillen (conflict). Spanning wordt ervaren als er een discrepantie is tussen de ervaren situatie en de gewenste situatie of behoefte. Als we in staat zijn om open spanningsverschillen te herkennen, te erkennen en te verkennen zonder relaties te verbreken of te polariseren,  kunnen we groepsgrenzen verschuiven. In plaats van conflict te laten escaleren in een machtsstrijd (wij-zij dynamiek van winnen en verliezen, of-of denken) wordt de groepsidentiteit fluïde van waaruit telkens weer een nieuwe gedeelde werkelijkheid kan ontstaan (en-en denken). Door diversiteit te omarmen ontstaat een inclusieve cultuur waarbij spanningsverschillen of conflict juist nuttig en nodig zijn en gebruikt worden om conitnu te evolueren. De samenwerking past zicht voortdurend aan, aan wat op dat moment nodig is. Daarvoor is het nodig dat mensen zich onthullen, zich kenbaar en aanraakbaar opstellen in de onderlinge relaties. Contact op de grens noemen we dat. Grenzen worden herkent, erkent en verkent zonder elkaar daar in vast te zetten. Macht wordt ten goede gebruikt om elkaar bij machte te brengen om de groepsdoelen, ten behoeve van de gezamenlijk ervaren taak, te bereiken. Dit noemen wij de liefdesstrijd. Het eigen doen en laten, en dat van de groep krijgt op deze manier zin. Het besef van macht wordt gekoppeld aan het besef van bestemming. 

© ACHT!

Bedankt voor het delen

"Structure without life is dead but life without structure is unseen. Pure life expresses itself within and trough structure." John Cage

Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief