Ranking macht en invloed
Ranking, macht en invloed
René de Haan

7 invalshoeken om naar ranking, macht en invloed te kijken

Nog niet zo lang geleden organiseerden we een workshop over macht, ranking en invloed. Een thema dat veel losmaakt, merkten we. Teams, organisaties, managers, medewerkers, burgers; we zoeken allemaal naar nieuwe verhoudingen. Naar een nieuwe afstemming tussen leiden en volgen. Dat noemen we dan samensturing, zelfsturing, zelforganisatie, participatie etc. etc.

Om je een beetje richting te geven rondom dit thema, hier zeven invalshoeken.

1. Je rang verschilt van situatie tot situatie
In het ene gezelschap heb je een boel te vertellen en in het andere gezelschap kom je net kijken. Over het algemeen weet je wel waar je wat te zeggen hebt en welke invloed je kunt en mag uitoefenen. Formeel of informeel. Rang is dus je relatieve positie binnen een ranking in de groep. Dat geldt ook voor groepen mensen binnen een grotere groep of maatschappij. Je kent vast wel het grapje (nou ja grapje??) van die collega die op het werk heel dominant is en thuis niets te vertellen heeft.

2. Macht, wat is het eigenlijk?
De gangbare definitie van macht (o.a. volgens socioloog Max Weber) is dat macht het vermogen van personen of groepen is om andere personen of groepen de wil op te leggen. Eventueel tegen de wensen of belangen van die anderen in. Macht en ranking (zie punt 1) gaan daarbij hand in hand. Vanuit een hoge rankingpositie kun je macht aanwenden om invloed uit te oefenen over anderen met een lagere rankingpositie. Zie echter ook punt 4, daar vertel ik je iets over de macht van degenen in een (vermeende) lagere positie. Er zijn verschillende soorten macht. Denk aan positiemacht, street power, charismatische macht, kennismacht, informatiemacht en middelenmacht.

3. Macht: twee kanten van dezelfde medaille
Als je hoger in de ranking staat en macht hebt, geeft je dat de mogelijkheid om
invloed uit te oefenen en te bepalen wat normaal is binnen die groep. En dus ook wat abnormaal is. Je hebt dus invloed op de grens van binnensluiten en buitensluiten; wie of wat hoort erbij en wie of wat niet? Een heel spannend gebied. In hoeverre durf je andere meningen of ideeën toe te laten? En wat doe je als die haaks staan op die van jou? Als er echt openheid is om de grens bespreekbaar te maken bestaat de kans dat het dan straks anders is. En vanuit de andere kant bezien: in hoeverre durf je te gaan staan voor je mening? En durf je dat ook als de meerderheid in de groep anders denkt? Je daagt namelijk datgene wat normaal is, uit. Of voel je je onmachtig? Ik ervaar regelmatig in teams dat het voeren van het "echte grensgesprek" te spannend is. Wij noemen dat edgen. De groep zoekt een uitweg uit de hotspot die wel gevoeld wordt maar niet wordt geadresseerd. Juist door het niet herkennen en erkennen van hotspots ontstaan gevoelens van onveiligheid. Dan komen we bij de paradox van veiligheid. We kunnen uren praten over onveiligheid zonder iets "echt" te zeggen. Pas door "echt" iets te zeggen wordt het veiliger. Meer over hotspots in punt 6.

4. Onderdrukken roept tegenmacht op
Bij het vorige punt schreef ik al dat ranking en macht energie en informatie tussen mensen of groepen laat stromen of juist vastzet. Als mensen of groepen die lager in de ranking staan, zich onmachtig voelen, onderdrukt worden of hun meningen en ideeën niet openlijk durven inbrengen, komt er een tegenmacht op. Zichtbaar danwel onzichtbaar. Vaak noemen we dat dan weerstand of onderstroom. Je moet leren om de signalen te zien en te begrijpen. Als je dus onbewust met ranking en macht omgaat, kun je dus ook onbewust en ongewild de energie en informatiestroom vastzetten. Met alle gevolgen van dien. Ik zeg dus niet "gebruik je macht niet", integendeel. Wel dat je je macht bewust inzet en dat je snapt wat je aan het doen bent. 

5. Privileges
Als je hoog in de ranking staat en je macht hebt, geeft dat privileges. En die leiden in veel gevallen tot meer privileges. Als je die eenmaal hebt kan dat zo gewoon voor je worden dat je daar niet meer van bewust bent. Het is zelfs verslavend. En dat merk je pas als je je ranking verliest. Heb jij nog in de gaten dat het een voorrecht is dat je hier relatief veilig over straat kunt lopen? Dat er warm water uit de kraan komt op het moment dat jij dat nodig hebt? Dat je de hele dag de beschikking hebt over stroom? Pas als je het privilege niet meer hebt wordt je je daar bewust van. Dat heb ik zelf ervaren toen ik traumahulpverlening deed in de Gazastrook. Diegenen die lager in de ranking staan, zijn zich daar bewust van. Dat kan gevoelens van oneerlijkheid oproepen. Voilà, ingrediënten voor punt 4.

6. Spannende gesprekken op de grens
"Ai ai ai. Dit gesprek ga ik echt niet voeren. Dat loopt echt uit de hand en ik beschadig de relatie. Dat wil ik echt niet, ik bewaar de lieve vrede." Herkenbaar? Voor mij wel. Alleen heb ik geleerd dat de lieve vrede bewaren niets te maken heeft met vrede. De lieve vrede bewaren vermijdt conflicten. De vraag is niet of conflicten (hotspots) er wel of niet zijn. Die zijn er! En als we ze in ons (groeps)bewustzijn toelaten kunnen we leren hoe we er op een gezonde manier mee omgaan. Liefdesstrijd in plaats van oorlogsstrijd.  Op de grens van binnensluiten en buitensluiten. En om die grens helder te maken en eventueel te kunnen verschuiven, moet je zichtbaar en aanraakbaar zijn. Niemand heeft het monopolie op de waarheid, die maak je met elkaar. En dat is nou eenmaal spannend. Vind je niet? 

7. Integratie en harmonie
Je loopt een groot risico als je gesprekken over ranking, macht en invloed ontloopt. Zie punt 6. Het zorgt in menig  team voor heel veel gedoe,  vermoeidheid, verwaarlozing en verliezers (wat mij dan weer werk oplevert, dat dan weer wel). Als zaken op de grens niet besproken worden, wil dat niet zeggen dat ze er niet zijn. Dan zitten ze in de onderstroom en verstoren daar de harmonie. Ik wens teams en organisaties meer intergratie en harmonie. Dat je leert om op een goede manier conflicten aan te gaan. Niet als in een oorlogsstrijd met winnaars en verliezers, maar op een manier waarin je de verschillen juist herkent, erkent en verbindt. Zodat er iets ontstaat wat afzonderlijk niet mogelijk was geweest. Het geheel is meer dan de som der delen. Echt. En weet je, het niet aangaan is een zekerheid voor onderhuidse strijd. En die levert je zeker geen goede (werk-)relatie en resultaten op.

8. Huh... dit waren toch zeven invalshoeken?
Dit artikel is natuurlijk veel te kort om de veelomvattende onderwerpen macht, ranking en invloed te bespreken. Wil je er meer over weten?  En nog belangrijker: effectief mee leren werken? Schrijf je dan in voor onze leergang en zorg dat je zelf bij machte bent.

leergang Bekijken

© ACHT!

Bedankt voor het delen

De macht van onmacht...

Blijf op de hoogte met onze nieuwsbrief

schrijf in